มาเริ่มรู้จัก "ขน"

ผิวหนังของเราๆ ท่านๆ ถูกปกคลุมด้วยเส้นขนกันเกือบทั่วตัวครับ   ขนที่เราเห็นกันเป็นเส้นใหญ่ๆ ชัดๆ เรียกว่า terminal hairแต่ถ้าเราจ้องผิวหนังของเราใกล้ๆ  วิธีง่ายๆ คือ เอากระจกส่องหน้ามาตั้งใกล้ๆ หน้า และใช้ไฟส่องดูดีๆ จะเห็นขนขนาดเล็กมากขึ้นกระจายอยู่เต็มหน้า ซึ่งเป็นเส้นขนขนาดเล็กที่มีความยาวประมาณ 1-2 มิลลิเมตร เรียกว่า vellus hair  ครับ...ที่โคนเส้นขนแต่ละเส้น ซึ่งเราเรียกว่ารูขุมขน (hair follicle) จะมีลักษณะดังรูปนี้ครับ

มีอยู่เพียงบางแห่งบนผิวหนังของร่างกายของเราที่ไม่มีขนปกคลุมเลย  เช่นที่ฝ่ามือและฝ่าเท้า   ริมฝีปาก  และบนปลายของน้องชายครับ... แต่ละคนจะมีความเร็วในการเจริญเติบโตของเส้นขน (บางคนผมยาวเร็ว  หนวดเครายาวเร็ว  บางคนรอนานมากกว่าจะเริ่มยาว)   ความหนาแน่นของรูขุมขนต่อพื้นที่ (มีเส้นผมที่กระจาย หรือมีเส้นผมแน่น  หนวดเคราบางกระจาย หรือหนวดเคราแน่นมากสามารถไว้เคราสั้นได้สวย)  สีผม  ลักษณะทรงของรูขุมขน(ที่จะทำให้ผมตรงหรือหยักศก) และขนาดของเส้นขน(เส้นเล็ก  เส้นใหญ่)  ที่แตกต่างกันตามกรรมพันธุ์ครับ   สิ่งเหล่านี้จึงเป็นสิ่งที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ (เว้นแต่จะเกิดผมหงอกขึ้นในภายหลัง เป็นต้น)

วัฏจักรของขน
ขนแต่ละเส้น  จะมีวัฏจักรในการเจริญเติบโต  โดยเริ่มจากการเจริญเติบโตของรากขนภายในรูขุมขน โดยค่อยๆ สร้างตัวขึ้นมาจากรากขน ตัวขนจะถูกดันขึ้นมาจากด้านล่างกลายเป็นเส้นขนที่ยาวขึ้นมาเรื่อยๆ   ระยะที่เติบโตนี้เรียกว่า anagen phase   ช่วงเวลาการเจริญเติบโตนี้จะมีได้ตั้งแต่ไม่กี่เดือนจนถึงหลายๆ ปีเลยทีเดียวครับ
ระยะต่อไป เป็นระยะที่เริ่มชะลอการเจริญเติบโต เรียกว่า catagen phase  มีระยะเวลาประมาณสามถึงสี่เดือน  โคนรากขนเริ่มเล็กฝ่อลงและทำให้ขนเริ่มชะลอความยาวลง
ระยะสุดท้าย เป็นระยะที่หยุดการเจริญเติบโต เรียกว่า telogen phase  มีระยะเวลาประมาณสามถึงสี่เดือน  ช่วงนี้โคนรากขนฝ่อแล้ว  และพร้อมที่จะหลุดร่วงลงไปได้
เมื่อขนและรากขนหลุดออกมาแล้ว (เราจะเห็นรากขนเป็นตุ่มเล็กๆ ที่โคนขนที่หลุดออกมา) รูขุมขนก็จะเข้าสู่ช่วงพักตัวในระยะหนึ่ง ก่อนที่จะเกิดการสร้างรากขนใหม่และเริ่มต้นวัฏจักรการเจริญเติบโตอีกครั้ง...

ทำไมขนบนร่างกายถึงยาวไม่เท่ากัน   ทำไมขนตาจึงไม่ยาวเหมือนขนคิ้ว

เหตุที่ขนบนร่างกายมีความยาวไม่เท่ากัน  มาจากการที่ช่วงเวลาเจริญเติบโต (anagen phase) ของขนในแต่ละแห่งบนร่างกายนั้นมีช่วงเวลาไม่เท่ากันครับ  สำหรับเส้นผมนั้น ช่วงเวลาการเจริญเติบโตอาจมีได้หลายปี  เช่นเกือบถึงสิบปีเลยทีเดียว  จึงทำให้ผมนั้นมีความยาวมาก  แต่สำหรับคิ้ว จะมีช่วงการเจริญเติบโตที่สั้น  ทำให้เมื่อขนคิ้วยาวถึงระดับหนึ่งก็จะหยุดยาว และจึงผลัดไปในที่สุด
ทำไมขนแต่ละคนจึงแตกต่างกัน บ้างเป็นผมตรง บ้างหยักโศก  และบางแห่งถึงใหญ่และหยิก

ลักษณะของเส้นขนนี้อยู่ที่โครงสร้างของรูขุมขน
ในช่วงที่เซลรากขนแบ่งตัวเจริญเติบโต ก็มีการดันขึ้นผ่านรูขุมขน  หากรูขุมขนมีลักษณะกลม  ก็จะได้ขนที่มีลักษณะเป็นเส้นตรง   รูขุมขนที่มีลักษณะเป็นวงรีเล็กน้อย ก็จะทำให้เกิดเป็นขนหยักศก  ยิ่งเป็นวงรีมากขึ้น ก็จะยิ่งหยิกหยอยมากขึ้นไปตามนั้นครับ...  ดังนั้นลักษณะดังกล่าวจึงเป็นเรื่องของกรรมพันธุ์กันนั่นเอง...นอกจากนี้  ขนาดของโครงสร้างรูขุมขนก็มีผลตรงต่อความใหญ่ของเส้นขน ขนที่เป็น terminal hair จะมีโครงสร้างรูขุมขนที่สมบูรณ์ และมีขนาดใหญ่กว่าขนไร (vellus hair)
ทำไมจึงมีผมหลายสี และทำไมจึงมีผมหงอก

ที่โคนรูขุมขน ในขณะที่มีการสร้างเซลขนใหม่ขึ้นมา   ภายในเซลที่สร้างก็มีการสร้างเม็ดสีผม (melanin) ซึ่งในมนุษย์ก็มีอยู่สองแบบ แบบหนึ่งให้สีน้ำตาลไปจนถึงดำ  อีกแบบจะให้สีแดง  สัดส่วนการสร้างเม็ดสีนี้จึงทำให้คนเรามีสีผมที่แตกต่างกันออกไปตั้งแต่สีแดง สีทอง ไปจนถึงสีน้ำตาล และสีดำ
หากส่วนการสร้างเม็ดสีผมนี้หมดสภาพลง   ผมที่เกิดขึ้นก็จะไม่มีสี  ก็จึงเกิดเป็นสีขาวขึ้นมาที่เราเรียกว่าผมหงอกนั่นเองครับ...

วันนี้เอาแค่นี้ก่อนครับ  ครั้งต่อไปผมจะมาเล่าให้ฟังเกี่ยวกับขนที่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมนเพศ   ซึ่งก็คือขนตามรักแร้  ที่ลับ  และหนวดเคราของเราว่าเป็นอย่างไรกันต่อไป...

โพสต์ยอดนิยมจากบล็อกนี้

BQ Serum เซรั่มปลูกหนวด ปลูกคิ้ว ยาปลูกผม เห็นผลตั้งแต่ขวดแรกที่ใช้

9 สมุนไพรปลูกผมที่ดีที่สุด

การเซ็ทผมทรง Top Knot (ไถข้างมัดจุก)